F-35 Müşterek Taarruz Uçağı programında Aselsan, Havelsan, Kalekalıp, Mikes, TAI, Alp Havacılık, Aydın Yazılım ve Elektronik Sanayi A.Ş. (AYESAŞ), Gate Elektronik gibi başlıca Türk savunma sanayii firmaları bulunuyor.

ABD Hava Kuvvetleri'nde günümüzde kullanılan F-16 ve F-15 Eagle savaş uçaklarından farklı olarak, JSF, düşman radar ekranlarında olabildiğince küçük beliren iç silah donanımına sahip.

Kara, hava ve deniz kuvvetlerinde ortak amaçlı kullanılması planlanan uçağa ait proje çalışmaları yaklaşık 10 yıl önce başlatıldı. ABD hükümeti, yıllık 300 milyar dolarlık maliyete sahip uçağın üretimine başlarda sıcak bakmamıştı. Ancak, tüm askeri kuvvetlerde kullanılabilecek ortak amaçlı özelliklere sahip olması, ek maliyetleri ortadan kaldıracağından kabul etti. ABD Savunma Bakanlığı'nın yaptığı açıklamalara göre, Locheed Martin, tüm dünyaya toplam 6.000 adet JSF ya da diğer adıyla F-35 savaş uçağı satmayı planlıyor. Bu sayıya, İngiliz ve ABD Hava kuvvetlerinin sipariş ettiği 150 adet uçak da dahil.

Projeye Türkiye'nin 10 yılda toplam 175 milyon dolarlık katkıda bulunması öngörülürken, proje çerçevesinde aralarında Türkiye'nin de bulunduğu ülkeler için 4 bin 500'den fazla uçağın üretilmesi öngörülüyor. F-35 Müşterek Taarruz Uçağı programında Aselsan, Havelsan, Kalekalıp, Mikes, TAI, Alp Havacılık, Aydın Yazılım ve Elektronik Sanayi A.Ş. (AYESAŞ), Gate Elektronik gibi başlıca Türk savunma sanayii firmaları bulunuyor.

Hava aracının bu kadar ilgi görmesinin en büyük nedeni, "ağ merkezli" savaş kavramına cevap vermesi. Bir başka ifadeyle, uçak taktik bilgileri elde ediyor, çözümlüyor ve amaca yönelik olarak kullanabiliyor. Bu özelliği de savaşın kazanılmasında büyük avantaj sağlıyor. F-35 gibi savaş uçakları, kendi sistemlerinde varolan alıcıların yanı sıra, daha gelişmiş sistemlerden ya da ABD Hava Kuvvetleri bünyesindeki keşif uçaklarının gönderdiği bilgilerden yararlanabiliyor.


ABD Hava Kuvvetleri'nde günümüzde kullanılan F-16 ve F-15 Eagle savaş uçaklarından farklı olarak, JSF, düşman radar ekranlarında olabildiğince küçük beliren iç silah donanımına sahip. ABD, böyle bir teknolojiyi, Taliban'a karşı hava hakimiyeti kurmanın en kolay yolu olarak görüyordu. Ancak, görünmez uçaklar hâlâ hayati önem taşıyor. Özellikle yerden yönlendirilen uçaksavar füzelerinin yoğun olarak kullanıldığı, hava saldırılarının başladığı ilk günlerde...

Proje uzmanları, radar sinyallerini azaltmak uğruna uçağa yüklenecek cephaneyi azaltmanın dezavantaj doğuracağını belirtiyorlar. Çünkü, F-35'in üretilecek ilk örnekleri, 454 kg. ağırlığındaki küresel konumlandırma sistemiyle yönlendirilen bombalara ek olarak, 2 adet orta menzilli havadan havaya füze taşıyacak. Düşman hava savunma noktaları kısa sürede tahrip edildikten sonra, kanatların alt kısımlarına monte edilecek 4 ek cephaneyle saldırı sürecek. Buna rağmen proje karşıtları, kıtalararası menzile sahip B-2 Sprit Stealth Bomber gibi bombardıman uçakları veya üretim aşamasında olan insansız savaş uçaklarının etkinliği karşısında, F-35'lerin vuruş gücünün sınırlı olduğunu savunuyorlar. Görece olarak daha büyük çaplardaki, havadan havaya veya havadan yere güdümlü silahlar, F-35'te değişiklikler yapılarak kullanılabilir ve uçağın saldırı gücünü artırabilir.

Küçük boyutlarda cephane üretme fikri, F-35'lerin saldırı kapasitesini güçlendirmenin yanı sıra, geliştirilme aşamasındaki insansız hava araçları için de büyük önem taşıyor. Çünkü, bu hava araçları, günümüzde düşman hedeflerini vurmakta kullanılan büyük cüsseli cephaneyi taşıyamayacak kadar küçük. Yeni kuşak savaş uçaklarının karmaşıklığı ve barındırdıkları alıcılar, pilotların çok daha bilgili ve deneyimli olmasını zorunlu kılıyor. Dolayısıyla, geleceğin "top gun"ları, uçağı yöneten kişi olmaktan çok, sistemleri kontrol eden görevlilere dönüşecek. Geleceğin pilotları, otomatik cihazlardan yayılan hedef ve konum bilgilerini alacak, değerlendirecek ve gerisini uçağa bırakacak. Pilotların, veri yoğunluğu karşısında yanlış uygulamalar yapmalarını engelleyecek sistemler de geliştiriliyor. Bu, İngiliz uzay mekiği mühendislerinin kullandığı ikaz sistemlerine benzer bir cihaz. Uçuş sırasında pilota destek veren sistem, herhangi bir aksaklık halinde alarm veriyor. Uçağa ulaşan bilgilerin çok yüklü olduğunu ikaz ediyor, pilotun yaşam-destek sistemlerindeki aksaklıkları haber veriyor. Yanı sıra, pilotun cihazlara sesiyle kumanda etmesini sağlayan ses tanımlama yazılımları da, F-35 için planlanan teknolojilerden. Bir savaş uçağını tanımlama ve hedefleme sistemleriyle donatmak, başlı başına zor bir iş. Günümüzde bu tür sistemler, uçağın alt kısmına dıştan monte ediliyor. Ancak, F-35'in radarlara yakalanmayacak, yani görünmez şekilde üretileceği düşünülürse, böylesi bir uygulama mümkün değil. Dolayısıyla, F-35'te, elektro-optik hedefleme cihazları, uçağın gövdesinin içine konulacak şekilde tasarlanıyor. Yine, uçağın radarlardan gizlenmesini sağlamak amacıyla, yön belirleme ve haberleşme tertibatı için gerekli anten sistemi, kanatlar, kuyruk ve gövde kısımlarında kamufle edilecek. Görünmezlik mantosu, pek çok materyalin bileşiminden üretilecek. Böylece, radar sinyalleri geri yansıtılacağından, uçağa karşı olası karşı saldırılar engellenmiş olacak.

Yeni görüntü sistemli kask, uçakta mükemmel bir görüş açısı sağlıyor. Kask, uçağın çevresine yerleştirilen optik pencerelerle uyumlu. Bu sistem, pilotun kokpitin alt kısmını bile görmesine olanak tanıyor. Akıllı kask, herhangi bir hava çatışması sırasında, pilota geniş hareket serbestliği sağlıyor. Tüm bu yenilikler, Joint Strike Fighter'ı diğer taktik amaçlı savaş uçaklarından ayırmaya yeterli. ABD'nin önderliğinde başlatılan ve uluslararası projeye dönüşen JSF, önümüzdeki yıllar içinde hava savaşlarında bir numara olmak isteyen ülkelere büyük avantaj sağlayacak.

F-35 Lightning II savaş uçağının farklı ortamlar ve şartlar doğrultusunda talepleri arzu edilen seviyede karşılayabilmesi amacı ile üç farklı modeli mevcut.

F-35A - CTOL
'Conventional Takeoff and Landing (CTOL)' klasik uçak iniş kalkış standartlarına sahip bu model ABD Hava Kuvvetleri için dizayn edilmiş olup ayrıca ihraç edilecek temel üretim modelidir. Bu model kalkış ve inişler için standart bir piste ihtiyaç duyar. Dahili yakıt kapasitesi dokuz ton olan model harici yakıt tankı olmaksızın ikmal yapmadan 1200 millik bir menzile sahiptir. Dahili olarak 25 mm GAU-22/A top bulunur standart dahili silah yükü ise iki adet AIM-120C havadan havaya füze ve iki adet 2,000-poundluk GBU-31 JDAM güdümlü bombadan ibarettir. İsteğe bağlı olarak sekiz adet GBU-38 küçük çaplı bombalar, çeşitli havadan yere füzeler ve güdümlü bombalar dahil edilebilir.

F-35B STOVL
F-35B yetenek paketi içerisinde radara yakalanmama, kısa mesafe kalkış/dikey iniş yapabilme ve ses duvarını aşma hızı kabiliyetlerini birleştirebilen ilk uçaktır. Bu özelliği sayesinde F-35B küçük gemilerden , yollardan ve kısıtlı arazi şartlarına haiz destek merkezlerinde kullanılabilecektir. Böylece hedef ile olan mesafe azami kısaltılabilecek, sorti sayısı artarken ihtiyaç duyulan lojistik destek ciddi oranlarda azalacaktır. Dahili yakıt kapasitesi yedi ton olan model harici yakıt tankı olmaksızın ikmal yapmadan 900 millik bir menzile sahiptir. F-35B'nin standard silah yükü A modelinden çok farklı değildir. Bu modelin ana müşterileri ABD Deniz Kuvvetleri, Birleşik Krallıklar Hava ve Deniz Kuvvetleri ve İtalyan Deniz Kuvvetleri'dir.

F-35C CV
Uçak gemileri için dizayn edilmiş olan bu model ABD Deniz Kuvvetleri'nin ilk hayalet uçağıdır. Geniş kanatlar ve kumanda satıhları ile kanat ucu aileronları (yatırgaç) pilota gemi inişlerinde kusursuz bir yaklaşma olanağı sunar. Uçak gemisine inip kalkarken fırlatma rampası ile fırlatılabilmesi ve kanca ile yakalanabilmesi için gövde altı saglamlaştırılmıştır. Dahili yakıt kapasitesi on ton olan model harici yakıt tankı olmaksızın ikmal yapmadan 1200 millik bir menzile sahiptir. Silah konfigürasyonu diğer modellerden pek farklı değildir.