Genelkurmay Başkanlığı’nın Komuta Kontrol Uçağı olarak seçilen VIP donanımlı iki adet G550 uçağından ilkinin yakında Türkiye‘ye gelmesi bekleniyor.

Hatırlanacağı gibi 2006 yılında, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin başta Genelkurmay Başkanı olmak üzere komuta kademesi için açılan Komuta Kontrol/VIP uçağı ihalesinde Türkiye‘de daha eski modelleri kullanılan ve yüksek performansa sahip olan Gulfstream‘in G550 modeli seçilmiş ve 2008 yılında iki adet G550 sipariş edilmişti. 

Genelkurmay’ın elinde halen, demode olan ve yetersiz kalan Komuta Kontrol [KK] ve/veya VIP uçaklarından iki adet Cessna yapımı C.650 CITATION VII (THvK seri no: ETI-7024, ETI-7026) ve Gulfstream üretimi G-IV (THvK seri no: 003) jetleri, 1984 ve 1993 yıllarında Türk Hava Kuvvetleri’nde hizmete girmişlerdi.

Genelkurmay Başkanlığı uzun süredir hem kabiliyet, hem de sayı bakımından modern, tam donanımlı, uzun menzilli, gerektiğinde kritik durumlarda havadan KK amaçlı olarak da kullanılabilecek bir VIP uçağının eksikliğini hisediyordu. Bu durum, gerek askeri, gerekse de psikolojik ve prestij, dolayısıyla saygınlık/caydırıcılık açısından da Türkiye gibi büyük bir devlet olduğunu iddia eden bir ülkenin hava kuvvetleri açısından kabul edilemez bir durumdu. Böyle bir eksikliğin somut örnekleri de yakın tarihimizde mevcuttur. Hatırlanacağı gibi 2007 yılında, dönemin Genelkurmay Başkanı ABD‘ye resmi bir ziyarette bulunmak istemiş, fakat eldeki Gulfstream G-IV tipi VIP uçağının azami menzili 7 bin km’yi ancak aşabildiğinden dolayı Türkiye‘den ABD‘ye direk uçuş gerçekleştirilememiş ve Genelkurmay Başkanı resmi ziyaretini THY‘nin tarifeli seferi ile gerçekleştirmek zorunda kalmıştı.

Yeni Gulfstream yapımı G550 tipi, sivil pazarda en pahalı ve en yüksek performanslı iş jetlerinden biri olarak nitelenen G550 uçağının menzili 12 500 km’dir ve bu model uçakla Türkiye‘den ABD‘ye doğrudan “non-stop” transatlantik uçuş rahatlıkla mümkündür.

Genelkurmay için temin edilen G550 uçağının uçuş performansı ve VIP amaçlı konforu bir yana, gerektiğinde kritik durumlarda başta Genelkurmay Başkanı olmak üzere üst düzey komutanlar, eş zamanlı görüntü de dahil olmak üzere, gelişmiş telekomünikasyon sistemleri ile kriptolu iletişim sağlayarak KK, sevk ve idare gibi görevleri de gerçekleştirebilecektir.

Ayrıca uçak özellikle yerden havaya atılabilen olası kızılötesi güdümlü füze tehditine karşı, ikaz ve karşı tedbir amaçlı aldatma [”soft kill”] sistemlerine de sahiptir.  

Genelkurmay için sipariş edilen VIP/Komuta Kontrol amaçlı iki adet G555 uçağından ilkinin 2010 yılı başına, yani bir iki aya kadar, diğerininse yine gelecek yıl içinde teslim edilerek hizmete girmesi bekleniyor. Söz konusu uçakların teslim süresi olarak maksimum 2011 yılı planlanmıştı fakat ekonomik kriz ve sipariş iptallerinden dolayı Gulfstream firması, Başbakanlık için de satın alınan aynı G550 uçaklarını daha erken üreterek teslim edebiliyor. 

Türk Hava Kuvvetleri’ne bağlı olarak kullanılacak olan yeni VIP/KK maksatlı G550 uçaklarının maliyeti olarak yaklaşık 200 milyon dolar telaffuz edimektedir.

Peki Neden G650 modeli değil?

Öte yandan geçtiğimiz günlerde Gulfstream 550’nin menzili artıtılmış ve daha modern bir modeli olan G650’nin testlerine başlanmıştır. Türk basın yayın organlarında bazı konuyla ilgili amatör haber, fikir yazıları ve yorumlarında TSK’nın tercihini G650’den yana da kullanabileceği ve biraz beklenebileceği gibi düşüncelere de yer verilmiştir. Bu fikir ve önerilerin iyi niyetle ortaya atıldığından elbette biz de eminiz.

Ancak:

Şu an operasyonel hale gelmiş olan neredeyse tüm iş jetlerinin bilhassa menzil, hız ve irtifa değerleri olarak daha yüksek performans sağlayan türevleri üzerinde çalışmalar mevcuttur. Ekonomşk krizden önce çok daha sıkışık olan, şu an nispeten rahatlayan iş jeti piyasasındaki siparişler, krizden önce korkunç yoğunluktaydı ve bir uçağın ne yapılırsa yapılsın en az iki seneden önce alınması mümkün değildi.

İlgisiz bir benzetme gibi görünebilir; ancak iş jeti pazarı “kuyrukçuluk” mesleğini bile o dönemde yeniden canlandırmıştı. Yani, sermayesi güçlü kişiler iş jeti siparişi verip sıraya girerler ve uçağın teslimat günü yaklaşınca ödediklerinden çok daha yüksek bir ücrete, uçağa acil ihtiyaç duyan bir başka yatırımcıya sıralarını satarlardı [sıra satmak yasal değildir, bir nevi karaborsadır. Dolayısıyla sıraya girmiş olan şirket komple devredilirdi].

Diğer bir ayrıntı da; bu projenin 2005 yılında yasal olarak başladığı, ancak 2008 yılına kadar Gulfstream tarafından kamuoyuna duyurulmadığıdır. Diğer bir ayrıntı da G650 uçağının henüz sertifikasyon sürecine dahi girmemiş olmasıdır. Şirketin iyimser tahminlerine göre EASA sertifikasyonu 2011 yılında tamamlanacak ve herhangi bir aksilik çıkmaması şartıyla, ilk sipariş edilen uçaklar 2012 yılında teslim edilmeye başlanacaktır.

Hal ve durum böyle iken, TSK’nın KK/VIP uçağı ihalesinin gerçekleştiği 2006 yılında kesin bir öngörü ile G650’nin çıkmasını beklemesi mümkün değildi. Hem proje henüz kamuoyuna duyurulmamıştı, hem de kuvvetle muhtemel, ayrıntılı tasarım safhasına geçilmemiş olduğundan, nihai takvim belli değildi.

Ayrıca G650, testlerine başlanmış olsa bile henüz operasyonel süreci olgunlaşmış bir uçak değildir. Testlerin başlamış olması bir uçağı operasyonel hale getirmeyeceği gibi, bu testler karşılaşılan problemlerin niteliğine göre bazen yıllar bile alabilir. Zira Boeing’in sürekli geciken B747-8 ve B787 uçakları da testler sırasında karşılaşılan yapısal problemler sebebiyle gecikmektedir. Dolayısıyla yeni geliştirilen konsept ve modeller, acil siparişi veren merci açısından da risk almak demek olduğundan riziko da teşkil eder.

Her ne kadar G650, Gulfstream şirketinin en hızlı, en uzun menzilli ve en modern jeti olsa da, ArGe aşamasındadır ve testleri geçmiş olmadığından da akıbeti de belirsizdir. Yeni modeller daima risk taşır; ve basınımızda yer alan iyi niyetli önerilerin yanıtı da yukarıda belirtilen sebeplerdir.

Ayrıca bu hususn bir de standardizasyon ve bununla bağlantılı olarak lojistik destek, bakım, maliyet faktörleri vardır. İki değişik model pahalı uçağın bakım ve maliyet zahmeti, aynı model iki uçağınkine oranla göreceli olarak daha yüksektir ve biri sırf bir üst model ve biraz daha fazla performans sağlıyor diye, bu tür parametrelerin de değerlendirmelerde göz önünde bulundurulması kaçınılmazdır.

G550’nin muadilleri arasındaki fark kişilerin yorumlarına ve uçağın kapsamında bulunduğu ihtiyaçlara kalmıştır; fakat G550, G650’deki belirsizliğin yanında, başarısını kanıtlamış bir uçak olarak sipariş tarihindeki en iyi seçeneklerden birisidir.

G650, G550’den 250 nm kadar daha uzun menzile sahiptir ve 23 knot kadar daha hızlıdır. Tavan irtifaları aynı olan uçaklardan G650, daha uzun ve daha geniş olmasının yanısıra daha güçlü motorlara sahiptir.

Kaynak: www.savunmasanayi.net